Tag: death

Uitvaart van de vader van mijn hartsvriendin

Uitvaart van de vader van mijn hartsvriendin


Het kostte me moeite om naar de uitvaart  te gaan, ik moest me er echt toe zetten.
Hij had dezelfde kwaal als mijn moeder, diabetes.
Ook bij hem moest er een been afgezet worden, maar in zijn geval waren er teveel complicaties bij de revalidatie, hij heeft het moeizame lange herstelproces niet gered.
Een jaar geleden nog had ik de uitvaart van mijn eigen vader, dat was nog zo nabij.

Mijn hartsvriendin had ik lange tijd niet gezien, we hadden het allebei zo druk met onze zorgen.
En toch…onze geschiedenis gaat terug naar de tijd dat onze kinderen samen op de peuterspeelzaal zaten, hoe snel gaan bijna twintig jaren voorbij!
Ik had haar nog gevraagd voor Kerst als vanouds, maar het mocht niet zo zijn door het overlijden van haar vader.

Ik was net op tijd in de aula, ze gingen net beginnen…

Toen mijn hartsvriendin sprak, herkende ik haar verdriet en pijn, het is ook de mijne.
Hoe graag had ik op dat moment naast haar willen staan, arm om haar heen in moeilijke momenten…
maar ook dat heeft niet mogen zijn, we kwamen nooit verder dan ‘just good friends’.

Na de ceremonie was er even tijd om elkaar echt weer te ontmoeten in een warme omhelzing.

Terugreizend na de uitvaart voel ik me een stuk lichter, ook blijer omdat ik erbij kon zijn, de kans had om haar te laten voelen dat ik er nog steeds ben als vriend voor haar.

 

 

QUI, mijn inwijdingsschilderij: de magische kast

QUI, mijn inwijdingsschilderij: de magische kast


Onlangs keek ik naar het eerste deel van Narnia the Lion, the Witch and the Wardrobe en besefte hoe dun de sluier tussen de werelden kan zijn!
Ik kijk naar mijn schilderij en zie een kast met vele geheime lades (zo ben ikzelf ooit beschreven door vrienden).

Afgelopen zondag ontmantelde ik een IKEA-Granemo vitrinekast (ondertussen om begrijpelijke redenen niet meer in de collectie van de fabrikant) in het huis van mijn ouders om te verhuizen naar mijn huis; toen ik de puzzelstukken in mijn woonkamer zag, dacht ik: ik lijk wel gek, waar ben ik aan begonnen, notabene een IKEA kast uitelkaar halen om straks inelkaar te zetten?

Die nacht sliep ik weer in de woonkamer dichtbij mijn schilderij, en kreeg ik een heldere droom.
Misschien was die meegekomen met de kast, en ontsnapt uit de Droomtijd….

—————————————————————————————————————-

DROOM:

Uitvaart van mijn vader vindt plaats in de open lucht op een groot terrein (Openlucht Museum, Stichting Heilige Land, Archeon, Land van Ooit, of zoiets).

De ceremonie begint: “Alle mobieltjes uit svp”

Ik zie mijn oudste hartsvriendin en vraag haar bij me te staan, ik heb haar steun nodig.

Een neef van mijn vader ‘aspecteerde‘ hem door in woord en gebaar even hem te ‘zijn’, compleet met mimiek en spraak, de manier waarop hij keek, zijn hoofd hield, zijn manier van spreken.
Hij keek met liefde met mijn moeder, ze wisselden hun trouwringen uit en plaatsen het aan hun rechterduim, en drukten hun ringen tegen elkaar aan.

Ze toonden een hologram van de laatste momenten van mijn vader (zoals die ook had kunnen gebeuren in de dagelijkse werkelijkheid): Hij is bezig met een preekvoorbereiding thuis, zegt tegen mijn moeder dat hij moe is en wilt slapen; hij legt zijn hoofd in haar schoot en ontslaapt.

…..Diverse toespraken van verschillende mensen die ik  niet heb onthouden….

Een opname met de stem van mijn vader die mij benoemt tot zijn opvolger!

Dan is het mijn beurt om te spreken….

……langzamerhand kom ik in de staat van halfwaak/halfslaap….

”Ik wil hem opvolgen. Misschien niet in de vorm en de stijl die hij voor ogen had, maar wel in zijn geest”

….het laatste stuk maak ik af in wakende staat…

“Ik zal het woord doen als Spreker voor de Doden, hun diepste gevoelens verwoorden: pijn, verdriet, woede, angst, vreugde, passie.
Mijn vader heeft bij zijn emeritaats-toespraak verteld hoe krachtig hij zijn roeping ervaarde, en tegelijkertijd worstelde hij met het gegeven dat hij zijn gezin verwaarloosde.
Bij die toespraak kon ik echt zijn worsteling ervaren en respecteren.
Dat heeft heel veel genezing gebracht in mijn hart, waardoor de pijn van onze verbroken en verstoorde relatie beetje bij beetje werd geheeld

 

QUI, mijn inwijdingsschilderij: Calavera

QUI, mijn inwijdingsschilderij: Calavera


Mijn inwijdings-schilderij ervaar ik als moeilijk toegankelijk, het heeft meerdere verhullende sluiers, en ook nog krachtige Wachters.
Herinneringen:
Ik was de eerste kleinzoon van mijn grootouders, daardoor had ik een speciale band met mijn grootvader.
Op mijn vierde overleed mijn grootvader, ik herinner me nog dat ik als kind op de rechter arm van een tante gedragen werd naar de kamer waar hij lag; grootmoeder zat aan zijn linkerkant te weeklagen.
Volgens mij ben ik destijds niet meegenomen naar de uitvaart, maar omdat mijn moeder de begrafenisdeun wel eens neuriede weet ik dat Chopin’s marche funebre was gespeeld.
Jarenlang heb ik nachtmerries gehad van schedels en geraamtes. Vooral de laatsten wachtten me op in de diepten van de diepe slaap.
Die angsten ben ik pas kwijtgeraakt na de inwijdingsrituelen van het eerste padvinders zomerkamp.
We moesten een voor een door het donker lopen, de route was aangegeven door fakkels op lange afstanden.
Ik ging als eerste, en wist dat ik onderweg schrikmomenten kon verwachten.

Door een onduidelijkheid in de markering van fakkels, schijn ik een stuk afgesneden te hebben en daardoor wat schrikmomenten ontlopen te hebben, maar onderweg moest ik wel mijn angsten voor het donker onder ogen zien.
Aan het einde van deze inwijding was ik mijn angst grotendeels kwijt, daarna had ik telkens bij angstige momenten de herinnering dat ik de ergste angst onder ogen had gezien!
Bij het kijken naar dit schilderij word ik opnieuw geconfronteerd met Calavera de Schedel, de Wachter op de Drempel.
Er is een barriere aan sluiers opgeworpen, een rookgordijn van spreuken en symbolen.
Als ik er te lang naar zou blijven kijken, zou ik gehypnotiseerd raken, verlamd.
Ik loop door en begin weer te schrijven…

QUI, mijn inwijdingsschilderj: Samhain 2010

QUI, mijn inwijdingsschilderj: Samhain 2010


Samhain 2010 is voor mij anders dan andere keren:

Eind vorig jaar overleed mijn vader, deze maand is mijn moeder verhuist naar een verzorgingstehuis.

Het leeuwendeel aan rationele regeldingen is achter de rug, langzamerhand krijg ik meer ruimte voor de emotionele verwerking.

Naast het rouwen om wat er niet meer is, is er ook het waarderen van wat ik heb meegekregen (kennis, ervaring).

Als rite de passage had ik een groot aantal vrienden uitgenodigd, uiteindelijk kwamen precies de juiste mensen:  KarinMaria , Lucia, Zia.

Voor mijn vader had ik een speciaal plekje gereserveerd

Op deze avond ontving ik mijn magisch schilderij QUI, later schrijf ik hier meer over

Droom: de begrafenis

Droom: de begrafenis


We waren bezig met de begrafenis van mijn vader op een eiland, daarvoor moest veel geregeld worden.
De toegang tot de grafplek ging via een doolhof van houten wanden met glazen ramen.
De grafplaat was een mozaiek van wit marmer met een rode roos bovenaan, de ondergrond was spiegel glas.
Vele genodigden, een namenlijst vol met Chinese namen.
Iemand liet de plaat tijdens het plaatsen vallen, het bovenste derde deel (waar de roos op stond), brak zodat het roos-gedeelte gescheiden was van de rest door een breuk, en de spiegelvloer was gebarsten.
Er moest snel vervanging geregeld worden, mijn vader was er levend (!) bij tijdens het geregel.
Het eiland bleek een soort tussenwereld, waar allerlei entiteiten: geesten van overledenen, natuurgeesten, emoties nog rondhingen voordat ze verder konden gaan naar de volgende wereld.
Terijl ik de entiteiten hielp om verder te gaan, voelde ik in halfslaap hoe in de wakende wereld mijn buikkramp wegtrok.

Het reisgeschenk, spreker voor de doden

Het reisgeschenk, spreker voor de doden


Vandaag had ik een teamuitje: wandelingen door de joodse buurt van Amsterdam, met als eindpunt Joods Historisch Museum. Een stukje trambaan is daar als monument achtergebleven, ter herinnering aan de tramlijn waarmee deportaties via station naar Auschwitz werden georganiseerd. Dan zie ik die geestentrein nog steeds rijden.

Het raakt me op verschillende manieren:
Het is ongeloofelijk hoe het hart van Amsterdam werd uitgerukt als consequentie van een populist die sluimerende sociale onrust mobiliseerde tot rassenhaat.
Onbegrijpelijk, dat mensen erna zeiden ‘dat nooit meer’, maar dat wij in deze generatie opnieuw moeten meemaken dat een peroxide populist het heeft over etnische registratie en deportaties, en dat hij zelfs in de regering kan komen.
En dan nog zijn er mensen, die geloven dat het niet zo’n vaart zal lopen, want dat dacht men destijds ook van die vent met die Chaplins-snor.

Ik zie parallellen tussen de Joodse en de Chinese diaspora. Mijn voorouders hebben een vergelijkbare sterke literaire traditie, en het handhaven van culturele identiteit ondanks verstrooing door tijd en ruimte. De koning van Siam noemde de Chinezen ‘de Joden van het Oosten’, want ook Chinezen doen het goed in de handel, een feit dat afgunst opwekt bij de autochtonen. Ik heb meegemaakt dat dit ertoe leidde dat de militaire machthebbers pogingen deed om de Chinezen te dwingen tot assimilatie, in feite een culturele moord door het verbieden van taal en rituelen en familienamen.

Op dit moment wil ik spreken voor die doden, de geesten willen door mij heen spreken.
Ik kijk naar het zwijgende schilderij, het is alsof de drie spirits me vragen om mijn stem aan hun te lenen.

Aanstaande Vrijdag, als ik de laatste fysieke resten van mijn vader naar zijn graf breng, heb ik de gelegenheid om mijn stem aan hem uit te lenen, om namens hem een laatste groet te brengen.

Dit is heftig sjamanistisch werk, ik hoop dat ik het aan kan gaan.

Crisis op het thuisfront

Crisis op het thuisfront


Afgelopen Maandag na kantoortijd werd ik door mijn zus gebeld: de vrouw die als baboe mijn moeder hielp, is onverwachts in het huis van mijn moeder is overleden.
Meteen erheen gereisd, de doktersdienst was al aanwezig, maar hadden de lijkschouwer gebeld voor nader onderzoek, vrij snel ook politie over de vloer.
Politiebezoek schijnt standaardprocedure te zijn bij dit soort
onverwachtse situaties, maar was wel een vervelende verassing voor mijn moeder die toch al zo’n moeite heeft met haar gehoor en gezichtsvermogen, vooral in dit soort verwarrende omstandigheden.
De lijkschouwer wist te vertellen dat het een natuurlijke doodsoorzaak was (waarschijnlijk hartfalen), in ieder geval geen misdrijf, dus voor de politie was de kous af en konden we het uitvaartbedrijf bellen.
De uitvaartmensen waren gelukkig ook vlot met het weghalen van het lichaam.
Al met al verwacht ik nog een hele nasleep van deze situatie, en
daarbovenop geregel voor mijn moeder.

Twee maanden na het overlijden van mijn vader

Twee maanden na het overlijden van mijn vader


In gesprek met de uitvaartondernemer…

Weer een moment om goed stil te staan bij belangrijke vragen:
Wat zetten we op de bedank-kaartjes voor iedereen die naar de uitvaart kwam?
Wat willen we op de gedenkplaat voor de nis van de urn?
Willen we een ritueel tijdens de plaatsing van de urn?

Binnenkort bezoeken we Zorgvlied om te zien welke mogelijkheden we hebben, en welke wensen we dan willen uitvoeren.

Aan het einde van deze dag voel ik me uitgeput, het is niet zomaar iets regelen en organiseren…

Toespraak van K: Afscheidswoord aan mijn schoonvader

Toespraak van K: Afscheidswoord aan mijn schoonvader


Lieve familie, vrienden

Toen ik anderhalf jaar geleden H leerde kennen, was dat liefde op het eerste gezicht. We waren van plan het rustig aan te doen, elkaar eerst goed te leren kennen, maar een week of drie na onze kennismaking werd Ma heel erg ziek en zijn we midden in de nacht naar het ziekenhuis gereden. En zo werd ik toch al heel snel de familie “ingeslingerd”.

En net zoals het openen van mijn hart voor H zo vanzelfsprekend voelde, voelde het ook net zo vanzelfsprekend om mijn hart te openen voor Ma en Pa. En ik was hartverwarmend welkom.

We zijn nu anderhalf jaar verder en ik heb in die tijd een aantal gesprekken met Pa gevoerd. Ik ontdekte een heel mooi mens, met open hart en vooral ook “open mind” naar de moderne samenleving. Zonder oordeel vroeg hij door naar wat ik ergens van vond, als socioloog, als docent en als mens. En zo werden het prachtige, diepe ontmoetingen, waar ik erg van genoten heb.

Eenmaal kwamen we onverwacht op visite, en toen we lekker op de bank geïnstalleerd waren met een kop thee, ging hij er echt voor zitten en vroeg met een twinkel in zijn ogen: ”Vertel eens, wat is jullie geheim?” Verbaasd keek ik hem aan en vroeg: “Geheim?” “ Ja”, zei hij, “jullie maken elkaar zichtbaar gelukkig, wat is jullie geheim? “

Ook vroeg een van de kinderen eens in bijzijn van Pa of we nog gingen trouwen of samenwonen. We legden uit dat wij heel gelukkig zijn met onze LAT-relatie. Pa zei daarop, weer met die twinkel in zijn ogen: “Ja, dan blijf je naar elkaar verlangen, he?”

Toen ik Hok een week of twee kende, had ik een heel wonderlijke droom. Ik droomde dat ik een gesprek had met Pa. Ik had hem toen nog nooit gezien of gesproken, maar in de droom hadden we een diep, levensecht gesprek en bevroeg Pa me over de betekenis die het woord Liefde voor mij had. Waar ik in mijn droom heeel openhartig en ten diepste op geantwoord heb.

Ik was heel verbaasd en vertelde over deze droom aan H en die vertelde me dat dit gesprek wel als een typerend gesprek voor zijn vader kon doorgaan.

De laatste keer dat ik Pa gezien heb, was de zaterdag voor zijn overlijden. We vierden met H en de kinderen Ma’s verjaardag. Het was gezellig en ontspannen. Opeens kwam Pa bij me zitten en er ontstond een diep gesprek over de vraag waar ik de twee jaar voor mijn scheiding van de vader van mijn kinderen mee geworsteld heb: “Mag je scheiden wat God verbonden heeft? “ en “Wat is ware liefde nu eigenlijk?”. Ik heb mezelf in dat gesprek ten diepste laten kennen….

Wat overigens niet moeilijk is in de vriendelijke ogen waarin het wijze hart van Pa en de liefde van God zo mooi weerspiegeld worden.

Later realiseerde ik me, dat dit het gesprek uit mijn droom was, wat ik nu in werkelijkheid met Pa gevoerd had….

Hij bedankte mij voor mijn openhartigheid en dat hij mij nog beter had mogen leren kennen. Ik weet nog dat het voelde alsof er een voor Pa openstaande vraag beantwoord werd en we namen nog inniger afscheid dan anders. Ik kreeg er kippenvel van en er flitste door me heen, dat het wellicht wel het laatste afscheid was. En dat was helaas ook zo….

Lieve Pa, ik ben U heel dankbaar voor onze mooie, open ontmoetingen. Ik draag U voor altijd mee in mijn hart. Ik zal – in liefde- er zijn voor H, Aisha en Ailin, Ma, M en JK en de kinderen.

Moge U rusten in Gods Vrede.

Uitvaartceremonie Pa

Uitvaartceremonie Pa


Mijn vader vroeg in zijn gebeden vaak om Goddelijke bescherming en leiding, waarop hij dan ook vertrouwde.

Hij zei vaak: ‘God zorgt voor ons’.

Toen ik als kind in Yogyakarta woonde, heb ik een keer meegemaakt dat een christelijk gebouw werd ingewijd, ik weet niet meer of het voor de kerk was of voor de christelijke universiteit.

Iemand had wat foto’s gemaakt, die hij later aan ons liet zien; de fotograaf vond één foto wel heel bijzonder, omdat net boven het dak een vage gestalte was te zien waarin hij een engel herkende.

Het idee dat er spirituele beschermers en gidsen bestaan, heb ik dus van kinds af aan meegekregen.

Tijdens mijn zoektocht naar zingeving, kwam ik in diverse tradities regelmatig dezelfde beelden tegen van beschermende en gidsende gevleugelde lichtwezens.

Zo ontdekte ik in de Joods-Christelijke traditie de aanroeping van de aartsengelen.

Nu herinner ik mij preken van mijn vader, waarin hij overleveringen uit andere tradities plaats gaf in de christelijke traditie; zo vertelde hij het volgende chinese verhaal:

Alle baby’s huilen bij hun geboorte, want de Hemelgod heeft hun zielen van de heerlijke hemel weggestuurd om op aarde geboren te worden.

Chinese zielen zijn zo onwillig om naar aarde te komen, dat de Hemelgod ze de hemel uit moet schoppen, daarom worden chinese baby’s geboren met een blauwe voetafdruk op hun billen.

Ons hele leven lang blijven we verlangen om terug te mogen keren naar de heerlijke hemel.

Onlangs hoorde ik van een oud chinees gebruik bij begravenissen:

De oudste zoon loopt rond om op de vier windrichtingen de deuren te openen naar het hiernamaals.

Nu het tijd wordt om afscheid te nemen van mijn vader, wilde ik dat oude chinese ritueel hergebruiken in de context van de joods-christelijke traditie, door de Aarts-engelen te vragen om de deuren te openen voor mijn vader.

Aartsengel Raphael, grote genezer,

ik vraag u: open de deur in het oosten

Aartsengel Gabriel, brenger van goed nieuws,

ik vraag u:open de deur in het westen

Aartsengel Michael, vorst van de hemelse legerscharen,

ik vraag u:open de deur in het zuiden

Aartsengel Uriel, brenger van licht in het duister,

ik vraag u: open de deur het noorden

Heer van het Licht, ik vraag u: Open de deuren, zodat mijn vader thuis kan komen bij U!

Amen